lköğretim II. Kademe Yaş Dönem Özellikleri ve Bu Dönemde Kazandırılması Gereken Davranışlar

 

     

11 – 14 Yaş Dönemi Özellikleri (ERİNLİK – BULUĞ ÇAĞI)

 

Birçok gelişimci bu döneme fırtına ve gerginlik dönemi adını vermiştir.

 

Erinde açlık dürtüleri sık hissedildiğinden, bunu bastırmak için, abur cubur yeme eğilimi artmaktadır. Şişmanlamamak için bilinçsiz bir beslenme rejimi içine giren erinlerde (Özellikle kızlar) bilinçli beslenme konusunda bilgilendirilmelidir

 

Anne – babalar erinlerin düzenli ve dengeli beslenmeleri, uyguladıkları rejimi bilinçli ölçüler içinde yapabilmelerini sağlayacak bilgi ve tutumun geliştirilmesi konusunda dikkatli davranılmalıdır. Sınıf öğretmenleri normal yeme ve normal etkinlik düzeyine karşın aşırı şişman veya aşırı zayıf olan çocuklarla da ilgilenmeli ve onların bir doktor kontrolünden geçebilmelerini sağlamalıdır.

 

Erinlik yıllarında genç, dış görünümüne çok önem verdiği için bu dönemde sık görülen sivilcelerin nedenleri ve önlemleri konusunda çocuğa yardımcı olunmalıdır. Bazı çocuklarda erinliğin ilk yıllarında görülen, yüz ve bedenin bazı kısımlarının simetrisini kaybetme görünümünün geçici olacağı konusunda çocukların kaygıları giderilmelidir.

 

Erinlik yıllarında görülen ve çocukların çok şikâyet ettikleri terlemelerin sağlıksızlık işareti olmadığı ama beden temizliği yönünden özen ve itina isteyen bir durum olduğu konusunda da gençler bilinçlendirilmelidir.

 

Fiziksel Gelişim

 

• Bu dönemdeki çocukta, ilköğretimin II. Kademesine geç uyum sağlama görülebilir.
• Hem bedensel hem de psikolojik açıdan birçok temel değişikliklerin oluştuğu bir çağdadırlar. Kızlarda (10–12) Erkeklerde (12–14)

• Hormonal değişimler başlamıştır. İç bez salgıları, bedende, duygusal ve cinsel gelişimin hızlanmasını etkiler.
• Bu dönemde kız çocukları adet görmeye (Aybaşı hali) başlarlar. Erkek çocuklarında da “Gece Rüyalanmaları” olur.
• Büyüme o kadar hızlıdır ki genç, bu kadar hızlı bir büyümeye uyum sağlamakta zorlanır. Bu nedenle, bu dönemde çoğunlukla sakar davranışlar gösterebilirler.
• Bu dönemde bedende kılların artması, sesin kalınlaşması, üreme organlarının gelişmesi görülür. Terleme artar ve sivilceler çoğalır. Bu normal bir gelişmedir.
• Bireyin, en hızlı gelişmeye başladığı dönemdir.
• Özellikle kol, bacak ve kaslar gelişir.
• Kolun, bacağın, ayak ve burnun kısa sürede gerçek büyüklüklerine ulaşmasına karşın diğer organ sistemleri yavaş ve orantısız gelişebilmektedir. Bu geçici oransızlıktan çocuk oldukça rahatsız olmaktadır.
• Önceki yıllara oranla daha fazla uyurlar.
• Bu dönemde erkekler kızlara oranla boyca ve ağırlıkça daha hızlı gelişmektedirler.
• Tüm spor türlerini yapabilirler ve yüksek performans gösterebilirler.
• Çoğunda (Özellikle kızlarda ) hareket eksikliği görülür.
• Kızlar, erkeklere göre daha çabuk yorulurlar.
• Süratli büyüme çocukta iştahın açılmasına neden olur. Ancak bazen, özellikle kızlarda, iştahsızlık ve mide problemleri de görülebilir.
• Ön plana çıkma anlayışı daha belirgin olarak ortaya çıkar.

 

Duygusal Gelişim

        

• Bu yaş dönemindeki bireyler, büyümek istemekle küçük kalmak arasında bir ikilem yaşamaktadırlar.
• Çabuk kızma, çabuk alınma davranışları sıklıkla gözükür.
• Çoğunlukla düşünmeden tepkide bulunurlar (Agresif davranma)
• Kıskançlık eğilimleri oldukça fazladır.
• Başaramama durumunda okuldan ve öğretmenlerden şikâyetçi olabilirler. Yani davranışlarının nedenlerini dış kaynaklara bağlıymış gibi gösterebilirler.
• Bu yaş çocukları, daha çok sevgi ve ilgi beklerler.
• Sık sık endişe ve umutsuzluğa kapılırlar.

• Bu evrede, küçük kusurlar son derece büyütülür ve bunlar öğrencinin tüm bilincini kaplar.

• Bu dönemde, yaşam ve ölümden korku duyulmaya başlar.
• Kız çocukları erkeklere göre daha belirsiz ve silik özellikler taşır. Kızlar romantik aşkla ilgilenirler ve yaşça büyük erkeklere ilgi duyarlar.
• Bu yaştaki çocuklar kendi duygu ve düşüncelerini çözümlemeye başlarlar.
• Ders çalışırken, genelde, desteğe ve motive edilmeye ihtiyaçları vardır.
• Soyut düşünce başlamıştır. Yetişkinlerin yapabildiği zihinsel faaliyetlerin hemen hepsini yapabilirler.
• Bu yaşta genellikle özel bir arkadaşa daha yakın olurlar.
• Bu dönemde estetik görünüm önemlidir. Karşı cinse hoş görünmek, temizlik ile ilgili olmayabilir.
• Duygular çok önemlidir. Duygularda dengesizlik ve gerginlik görülebilir. Bu gerginlik; aşırı bağlılık, tenkit edilmeye karşı şiddetli tepki gösterme, kardeşe ve aileye karşı öfkelenme olarak kendini gösterebilir.
• Duygusal tepkiler çok kararsızdır. Bu kararsızlık ve öfkeli tavırlar genelde bedensel gelişime uyumdaki güçlükten kaynaklanır ve bu geçici bir durumdur.

 

 

Ahlaki Gelişim

 

• Doğru veya yanlışta olsa görüşlerini haklı gösterecek düşünce kurallarına ve mantık yollarına sıkça başvururlar ve tartışırlar.
• Utangaçlık duygusu ve dikkati çekme korkusu yoğun olarak görülür.
• Kararları daha tarafsızdır.

 

Sosyal Gelişim

 

• Bu dönemde bir gruba katılma özlemi ve kutuplaşmalar oluşur.

• Çevrenin takdirini kazanma duygusu baskındır. Bundan dolayı başarısızlık sonucunda, kendini yetersiz bulup içe kapanma görülebilir.

• Bağımsızlık anlamında neredeyse yetişkinler gibidirler (Eğer isterlerse) Her şeyi yalnız başına yapabilirler.
• Erkek çocuklarında saldırganlık ve gürültülü bir tavır gözlenir.
• Erkekler, bu dönemde dağınıktırlar ve temizliklerine pek özen göstermezler.
• Erkek çocukları bu dönemde kız çocuklarına göre dışarıda daha fazla vakit geçirirler.
• Erkek çocuklar cinsellik ve kızlar hakkında daha çok konuşurlar.
• Kız çocukları konuşkandırlar, fakat bu, iletişim kurmaya yönelik değildir. Olur olmaz şeylere gülme eğilimindedirler.
• Bu dönemde erkekler makine, uçak ve bilim kurguyu konu alan öykülerden hoşlanırlar. Kızlar ise coşku, serüven, sevgi ve aşk öykülerine karşı ilgi gösterirler.
• Diğer insanlarla daha çok ilgilenirler. Bireysel farkları daha yakından görürler.
• Bu dönemde kişisel ilgiler çeşitlenir. Büyüklerin yaptıkları bütün işleri yapmaya meraklıdırlar.
• Canlı, enerji dolu ve iyimserdirler.
• Arkadaş sayısı artmıştır. Arkadaş grubuna bağlıdır, sevilir ve sevilmeyi amaçlar

 

Aile İlişkileri

 

• Aileye karşı isyankâr olabilirler.
• Aileden ayrı davranış ve düşünceler geliştirebilirler.

 

 

Bu Dönemde Kazandırılması Gereken Davranışlar:

 

1- Öğrencilerin kendilerini tanıması (Genel ve özel yetenek, ilgi ve ihtiyaç)

2- Geleceğini planlama.

3- Davranışları hakkında özeleştiri yapabilme.

4- Verimli ders çalışma.

5- Başkaları ile iyi ilişkiler kurma.

6- Mutlu aile ilişkileri geliştirme.

7- Sevimli bir kişilik.

8- Uygun dinlenme faaliyetleri.

9- Boş zamanlarını değerlendirme.

10- Gerekli hoşgörüye sahip olabilme.

11- Büyüklere saygı, küçüklere sevgi.

12- Toplum problemlerini genel hatlarıyla bilme.

13- Ders dinleme.

14- Sorumluluğunu yerine getirme.

15- Ödevlerini eksiksiz hazırlama.

16- Okuma alışkanlığı.

17- Vatan ve Millet sevgisi.

18- Kütüphanelerden yararlanma.

19- Dürüst olma.

20- Sözlük, Atlas ve Ansiklopedilerden yararlanma.

21- Peşin yargıyla davranmama.

22- Yalan söylememe.

23- Hırsızlığın önlenmesi.

24- İnatçılığın önlenmesi.

25- İçe kapanıklığın aşılması.

26- Affetme duygusunun yerleştirilmesi.

27-Tatlı bir rekabet.

28- Özgüven duygusu.

29- Otonomi (Kendi kendini yönetme)

30- Lakap takmayı önlemek.

31- Dedikodu yapmama.